การอยู่ร่วมกันในสังคมพหุวัฒนธรรม

การศึกษาเรื่อง “ความหลากหลายทางวัฒนธรรม” ของสังคมไทยเป็นหัวใจสำคัญของการทำงานวิจัยที่ สถาบันวิจัยภาษาและวัฒนธรรมเอเชียแห่งมหาวิทยาลัยมหิดลได้บุกเบิกมานานกว่าสามทศวรรษ คงจะไม่เป็น การเกินเลยถ้าจะกล่าวว่า สถาบันฯ ของเราเริ่มต้นการศึกษามิติทางวัฒนธรรมดังกล่าวก่อนมีการแปลคำว่า “multiculture” ออกมาเป็นคำว่า “พหุวัฒนธรรม” และแปลคำว่า “multiculturalism” ว่า “พหุวัฒนธรรม นิยม” ที่ใช้กันอย่างแพร่หลายในปัจจุบัน จากประสบการณ์ที่มีทำให้เราตระหนักว่า คุณลักษณะของความเป็น พหุวัฒนธรรมในสังคมไทยถูกกดทับด้วยความสำเร็จในการสร้างความเป็นชาติภายใต้ร่มของความเป็นไทย ซึ่งใน แง่หนึ่งเป็นเรื่องที่ดี ทว่าเมื่อพิจารณาจากปัญหาของประเทศที่สั่งสมมานานหลายประการ การให้ความสำคัญแก่ ประเด็นพหุวัฒนธรรมในฐานะที่เป็นส่วนหนึ่งของประเด็นเรื่องสิทธิมนุษยชน น่าจะเป็นคำตอบหนึ่งในการ แก้ปัญหาสังคมไทย เพื่อให้คนทุกกลุ่ม ไม่ว่าจะเป็นกลุ่มชาติพันธุ์ที่มีความหลากหลาย แรงงานข้ามชาติจำนวน มหาศาล กลุ่มเพศวิถีต่างๆ สามารถใช้ชีวิตอยู่ร่วมกันได้อย่างสันติ ให้เกียรติและเคารพศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ ของกันและกัน

การเผยแพร่ความรู้เกี่ยวกับแนวคิดพหุวัฒนธรรมจึงถือเป็นกลไกที่มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการใช้ชีวิต อยู่ร่วมกันของผู้คนบนผืนแผ่นดินไทย การจัดทำหนังสือเล่มนี้เป็นส่วนหนึ่งในการร่วมสร้างความเข้าใจเกี่ยวกับ สังคมพหุวัฒนธรรม บทความในหนังสือเป็นการรวบรวมผลงานของอาจารย์และนักวิจัยของสถาบันวิจัยภาษา สังอวัฒนธรรมเอเซีย มหาวิทยาลัยมหิดลที่เกี่ยวข้องกับประเด็นพหุวัฒนธรรมในแง่มุมที่หลากหลาย โดยหนังสือ เล่มนี้แบ่งเนื้อหาออกเป็น 3 ส่วนด้วยกัน คือ ส่วนที่ 1 การเรียนรู้ที่จะอยู่ร่วมกันในสังคมพหุวัฒนธรรม ส่วนที่ 2 บทบาทของพื้นที่ทางศาสนาในสังคมพหุวัฒนธรรม และส่วนที่ 3 แนวทางการจัดการการศึกษาและนโยบาย ภาษาในสังคมพหุวัฒนธรรม

หนังสือเล่มนี้ผลิตออกมาสวนกระแสวาทกรรม “พหุวัฒนธรรมนิยมตายแล้ว” ในโลกตะวันตก เพื่อ จุดประเด็นและสื่อสารกับผู้อ่านชาวไทยให้มีความรอบรู้ ความเข้าใจ และสามารถติดตามประเด็นสำคัญๆ ของการศึกษาด้านพหุวัฒนธรรมในปัจจุบันได้ง่ายและรวดเร็ว เพื่อสร้างให้สังคมไทยเป็นสังคมแห่งความรู้ โดยให้ ความสำคัญแก่แนวคิดเรื่องพหุวัฒนธรรมในฐานะประเด็นสิทธิมนุษยชนและเป็นวิถีทางหนึ่งของการสร้างสรรค์ สังคมไทยให้อยู่ร่วมกันในสังคมพหุวัฒนธรรมได้อย่างมีความสุข อย่างเคารพซึ่งกันและกัน และที่สำคัญยิ่งคือ แนวคิดพหุวัฒนธรรมและพหุวัฒนธรรมนิยมมีเป้าหมายหลักในการช่วยเพิ่มขีดความสามารถทางเศรษฐกิจและ สังคมของผู้ย้ายถิ่นและกลุ่มชาติพันธุ์ในบริบทสังคมที่อาศัยอยู่ ซึ่งเท่ากับว่าประโยชน์ของแนวคิดพหุวัฒนธรรม และพหุวัฒนธรรมนิยมนี้ไม่ได้ตกอยู่ที่ใครอื่น แต่เป็นของประเทศและสังคมที่กลุ่มบุคคลเหล่านี้อยู่อาศัยนั่นเอง

คณะบรรณาธิการ