สารานุกรมกลุ่มชาติพันธุ์ในประเทศไทย : ลาวครั่ง

ประเทศไทยมีความหลากหลายทางภาษาและวัฒนธรรมของกลุ่มชาติพันธุ์ต่างๆ เป็นจำนวนมาก เปรียบเสมือนสวนขนาดใหญ่ที่มีดอกไม้นานาพันธุ์ มีสีสันหลายหลาก แต่ละกลุ่มชาติพันธุ์ก็จะมีประวัติ หรือเรื่องราว ทางวัฒนธรรมที่แตกต่างกันไป ลาวครั่งเป็นกลุ่มชาติพันธุ์หนึ่งที่มีการตั้งถิ่นฐานในประเทศไทยมาเป็นเวลากว่า ๒๐๐ ปี มีหลักฐานทางประวัติศาสตร์ที่เป็นลายลักษณ์อักษรปรากฏในจดหมายเหตุรัชกาลที่ ๒ และ ๓ มีภาษาและวัฒนธรรมที่เป็นเอกลักษณ์ ประจำกลุ่ม มีหัตถกรรมสิ่งทอที่มีชื่อเสียงนอกจากนี้ยังมีความรักอิสระในการตั้งถิ่นฐาน ทำมาหากิน และมีความเชื่อในเรื่องผีบรรพบุรุษ มีทั้งฝ่ายเจ้านายและฝ่ายเทวดาซึ่งมีอิทธิพลต่อการดำเนินชีวิตมาก

ในการศึกษาครั้งนี้ ผู้เขียนเลือกศึกษาพื้นที่ ๔ จังหวัดคือ นครปฐม สุพรรณบุรี ชัยนาท และ อุทัยธานี เพราะบริเวณนี้เป็นพื้นที่ที่มีคนลาวครั่งอาศัยอยู่หนาแน่น และยังคงมีการธำรงรักษา ภาษา ประเพณี และวัฒนธรรม ดั้งเดิมของบรรพบุรุษไว้เป็นอย่างดี ถึงแม้ว่าในบางพื้นที่อาจจะมีการเปลี่ยนแปลงรูปแบบไปบ้างแล้วก็ตาม จากการศึกษาพบว่าเรื่องราวของภาษาและวัฒนธรรมลาวครั่งมีผู้สนใจศึกษาไว้ค่อนข้างมาก มีทั้งผู้วิจัยจากภายนอกและ ผู้วิจัยที่มีเชื้อสายลาวครั่งเอง แต่ส่วนใหญ่เป็นการศึกษาเชิงลึกและเฉพาะพื้นที่ เพื่อเป็นการฉายภาพเรื่องราวทาง ประวัติศาสตร์ ภาษา วิถีชีวิต ประเพณี วัฒนธรรมของกลุ่มชาติพันธุ์ลาวครั่ง ในภาพกว้าง ผู้เขียนได้ร่วมกันศึกษา รวบรวมองค์ความรู้จากที่มีการศึกษาไว้แล้ว ใช้การสังเกตอย่างมีส่วนร่วมในพิธีกรรมต่างๆ และความรู้ที่อยู่ในตัว ของผู้เขียนท่านที่ ๒ ซึ่งเป็นลูกหลานคนลาวครั่ง บ้านนา ตำบลโพรงมะเดื่อ อำเภอเมือง จังหวัดนครปฐมนำเสนอเรื่องราวของคนลาวครั่งผ่านสารานุกรมฉบับนี้

ผู้เขียนหวังว่า สารานุกรมฉบับนี้ คงจะเป็นสื่อกลางในการเติมเต็มเรื่องประเพณีและวัฒนธรรมในหมู่คนลาวครั่งด้วยกัน เนื่องจากบางพื้นที่ประเพณีพิธีกรรมบางอย่างก็เริ่มเลือนราง แต่ในบางพื้นที่ก็ยังคงรักษาไว้ได้ ถ้าพื้นที่ใดต้องการฟื้นฟูภาษา วัฒนธรรม ประเพณีด้านใด ก็สามารถติดต่อและแลกเปลี่ยนกันได้ในโอกาสต่อไป

ท้ายนี้ผู้เขียนขอขอบคุณ ชาวลาวครั่งทุกท่านและทุกหมู่บ้านที่กรุณาสละเวลาให้ความรู้และ อำนวยความสะดวกแก่ผู้วิจัยในการลงพื้นที่ โดยเฉพาะอาจารย์ศรีรัตน์ พิลึก กรุณาเอื้อเฟื้อภาพบางส่วน และ ผู้ใหญ่ประทีป วิเศษศรี แห่งบ้านโคกหม้อ และอาจารย์สมัย กัลยา ผู้อำนวยการโรงเรียนวัดกกเต็น ที่กรุณาสละเวลา ให้คำแนะนำพร้อมทั้งตรวจสอบความถูกต้องของข้อมูลในครั้งนี้ และขอขอบคุณ ดร.ลักขณา ดาวรัตนหงษ์ และ คุณวีระพงศ์ มีสถาน ที่ให้ข้อแนะนำและตรวจสอบแก้ไขดันฉบับจนเสร็จสมบูรณ์ และหากสารานุกรมฉบับนี้ มีข้อผิดพลาดประการใดผู้เขียนขอน้อมรับคำแนะนำด้วยความยินดียิ่ง

มยุรี ถาวรพัฒน์ และเอมอร เชาว์สวน