วากยสัมพันธ์

พิมพ์ครั้งที่ 1

หนังสือวากยสัมพันธ์เป็นผลงานที่สืบเนื่องมาจากการสอนวิชาวากยสัมพันธ์เบื้องต้น (GRLG 502: Introduction to Syntax) ซึ่งเป็นวิชาว่าด้วยการศึกษาความสัมพันธ์ระหว่าง ส่วนประกอบของประโยคในระดับต่างๆ ทางไวยากรณ์และกฎเกณฑ์แสดงความสัมพันธ์ของส่วนประกอบของประโยค วิชาวากยสัมพันธ์เบื้องต้นเป็นวิชาบังคับของหลักสูตรศิลปศาสตรมหา บัณฑิต สาขาวิชาภาษาศาสตร์และภาษาเอเชียอาคเนย์ สถาบันวิจัยภาษาและวัฒนธรรมเพื่อพัฒนา ชนบท มหาวิทยาลัยมหิดล ผู้เขียนได้ดำเนินการสอนวิชานี้มาเป็นเวลาหลายปีติดต่อกันโดยยึดหลักของทฤษฎีแทกมีมิค (Tagmemics) เป็นสำคัญ เอกสารที่ใช้ประกอบการสอนจะเป็นตำรา ภาษาอังกฤษทั้งหมด เนื่องจากไม่มีหนังสือการวิเคราะห์วากยสัมพันธ์ตามแนวทฤษฎีแทกมีมิคที่เขียนเป็นภาษาไทย ดังนั้นผู้เขียนจึงได้เขียนหนังสือเล่มนี้ขึ้นมา เพื่อให้มีหนังสือภาษาไทยที่ครอบคลุม เนื้อหาการวิเคราะห์วากยสัมพันธ์ตามแนวทฤษฎีแทกมีมิคอย่างสมบูรณ์เท่าที่จะทำได้ การเลือกใช้ทฤษฎีแทกมีมิคเป็นแนวทางในการวิเคราะห์วากยสัมพันธ์นั้น เป็นเพราะว่าผู้เขียนได้เล็งเห็นถึง คุณประโยชน์เชิงปฏิบัติของทฤษฎีนี้ ได้มีนักภาษาศาสตร์จำนวนมากที่ออกภาคสนามเพื่อศึกษาภาษา ต่างๆ ในท้องที่ต่างๆ กัน และได้นำทฤษฎีนี้ไปเป็นแนวทางการวิเคราะห์วากยสัมพันธ์ของภาษาเหล่านั้น นักภาษาศาสตร์เหล่านี้ได้พบว่าแนวทางของทฤษฎีนี้เหมาะอย่างยิ่งสำหรับการบรรยาย ภาษาของชนกลุ่มต่างๆ เพราะทฤษฎีนี้ใช้หลักการที่ไม่ซับซ้อนเข้าใจง่ายโดยมีจุดประสงค์ที่จะให้ผู้ วิเคราะห์ได้ค้นพบระบบแบบแผนของภาษา และบรรยายระบบของภาษาได้อย่างถูกต้องและ สละสลวย ทฤษฎีนี้มองภาษาว่าเป็นพฤติกรรม ดังนั้นวิชาภาษาศาสตร์จึงไม่ใช่แขนงวิชาที่มี ลักษณะเฉพาะของวิชาภาษาศาสตร์เพียงอย่างเดียวเท่านั้น แต่ยังรับเอาแขนงวิชาอื่นที่ศึกษามนุษย์ และพฤติกรรมของมนุษย์มาเกี่ยวข้องด้วย เช่น วิชาจิตวิทยา สังคมวิทยา มานุษยวิทยา เป็นต้น

วัตถุประสงค์ของหนังสือเล่มนี้เพื่อเสนอวิธีการวิเคราะห์วากยสัมพันธ์โดยยึดหลักของทฤษฎีแทกมีมิค การวิเคราะห์วากยสัมพันธ์ประกอบด้วยการศึกษาความสัมพันธ์ของหน่วยคำซึ่ง ประกอบกันขึ้นเป็นคำ ศึกษาความสัมพันธ์ของคำซึ่งประกอบกันขึ้นเป็นวลี ศึกษาความสัมพันธ์ของ วลีซึ่งประกอบกันขึ้นเป็นอนุพากย์ และศึกษาความสัมพันธ์ของอนุพากย์ซึ่งประกอบกันขึ้นเป็นประโยค ข้อมูลที่ใช้เป็นตัวอย่างประกอบด้วยภาษาในเอเชียอาคเนย์ และภาษาอื่นๆ ซึ่งศึกษาโดย บุคลากรของ The Summer Institute of Linguistics การเสนอข้อมูลจะคงสัทอักษรและคำแปลซึ่ง ส่วนใหญ่เป็นภาษาอังกฤษไว้ดังเช่นต้นฉบับเดิมเพื่อจะได้ไม่มีการผิดเพี้ยนในการถ่ายทอดความหมาย สัทอักษรอื่นที่ปรากฏในหนังสือเล่มนี้เป็นสัทอักษรของระบบ The International Phonetic Alphabet และ The Summer Institute of linguistics หนังสือเล่มนี้จะช่วยให้ผู้อ่านมีพื้นฐานในการวิเคราะห์วากยสัมพันธ์ของภาษาต่างๆ ที่พอเพียงสำหรับการศึกษาระบบวากยสัมพันธ์ที่ซับซ้อนขึ้นในเวลาต่อไป และทำให้เกิดความเข้าใจได้ง่ายขึ้นเมื่อค้นคว้าศึกษาการวิเคราะห์วากยสัมพันธ์ที่ใช้แนวทางของทฤษฎีอื่นๆ หนังสือเล่มนี้เขียนขึ้นเพื่อประโยชน์ของบุคคลหลายฝ่าย อาจารย์ที่สอนวิชาทางด้านภาษาศาสตร์ และนักศึกษาที่เรียนสาขาวิชาภาษาศาสตร์ทั้งระดับปริญญาตรีและปริญญาโท สามารถใช้หนังสือเล่มนี้เป็นตำราในวิชาที่เกี่ยวกับการวิเคราะห์วากยสัมพันธ์ในภาษาต่างๆ นักวิจัยที่มุ่งวิชาภาษาของชนกลุ่มต่างๆ เพื่อประโยชน์ในการเสริมสร้างความเข้าใจอันดีระหว่างคนไทยและชน กลุ่มอื่นๆ ซึ่งจะนำไปสู่การพัฒนาคุณภาพชีวิตของคนในชนบทสามารถใช้หนังสือนี้เป็นแนวทางในการวิจัยโครงสร้างทางไวยากรณ์ของภาษานั้น ๆ ผู้สอนภาษาไม่ว่าจะเป็นในระดับมหาวิทยาลัยหรือ การเรียนการสอนภาษาตามหมู่บ้านในชนบทสามารถใช้หนังสือเป็นแนวทางในการสอนโครงสร้างทางไวยากรณ์ของภาษา ที่เรียนหรือสอนนั้น

เนื้อหาของหนังสือเล่มนี้ประกอบด้วยบทนำและบทอื่นๆ อีกจำนวน 5 บท บทนำให้คำ จำกัดความของวิชาวากยสัมพันธ์และหลักการความคิดของทฤษฎีแทกมีมิค บทที่ 1 แสดงการ วิเคราะห์หน่วยคำทั้งที่มีหน่วยคำย่อยและไม่มีหน่วยคำย่อย และแสดงการจัดหมวดของหน่วยคำ บท ที่ 2 เกี่ยวกับเรื่องของคำโดยเสนอหลักเกณฑ์ทางไวยากรณ์สำหรับกำหนดขอบเขตของคำ และ กล่าวถึงหมวดและแบบต่างๆ ของคำ บทที่ 3 แสดงการวิเคราะห์วลีหลักๆ โดยละเอียดได้แก่ นามวลี กริยาวลี ส่วนวลีอื่นๆ จะกล่าวถึงแต่พอสังเขป บทที่ 4 แสดงการวิเคราะห์โครงสร้างของอนุพากย์ และความสัมพันธ์ระหว่างส่วนประกอบของอนุพากย์ นอกจากนี้ได้แสดงการแยกแบบของโครงสร้างอนุพากย์ และการแปรรูปของโครงสร้างอนุพากย์แบบต่างๆ บทที่ 5 แสดงการวิเคราะห์โครงสร้าง ของประโยค การจัดแบบของประโยค การจัดหมวดของประโยคซึ่งขึ้นอยู่กับหน้าที่ของประโยคในหน่วยทางไวยากรณ์ที่สูงกว่าและการแปรของโครงสร้างพื้นฐาน ในตอนท้ายของหนังสือ ผู้เขียนได้ให้คำอธิบายคำศัพท์ภาษาอังกฤษเพื่อเป็นประโยชน์ในการอ่านงานเขียนภาคภาษาอังกฤษ และเพื่อให้ เข้าใจคำศัพท์ภาษาไทยที่บัญญัติขึ้นได้อย่างถูกต้อง ในการเขียนหนังสือเล่มนี้ ผู้เขียนใคร่ขอขอบพระคุณและขอบคุณบุคคลต่างๆ ดังปรากฏรายนามต่อไปนี้

• รองศาสตราจารย์ ดร.คุณหญิง สุริยา รัตนกุล เป็นอาจารย์ท่านแรกที่สอนให้ผู้เขียนได้รู้จัก วิชาภาษาศาสตร์ และสนับสนุนให้ศึกษาวิชานี้สืบเนื่องมาจนถึงปัจจุบัน
• อาจารย์ ดร. เดวิด โทมัส ได้วางแนวทางการศึกษาวากยสัมพันธ์ โดยใช้ทฤษฎีแทกมีมิค และจัดทำเอกสารที่ครอบคลุมวิธีการวิเคราะห์ และตัวอย่างภาษาในเอเชียอาคเนย์ ซึ่งผู้เขียนได้ใช้อ้างอิงในหนังสือเล่มนี้
• รองศาสตราจารย์ นายแพทย์พูนพิศ อมาตยกุล และคณะกรรมการเผยแพร่งานวิชาการ อนุมัติให้ทุนสนับสนุนการพิมพ์
• ผู้ช่วยศาสตราจารย์ดร.เพียรศิริ วงวิภานนท์ และ อาจารย์วชิราภรณ์ วรรณดีให้คำแนะนำ เกี่ยวกับคำศัพท์ภาษาไทยสำหรับใช้ทับศัพท์ภาษาอังกฤษ
• ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.สุจริตลักษณ์ ดีผดุง ช่วยอ่านต้นฉบับ และแนะนำแก้ไขให้หนังสือ สมบูรณ์ยิ่งขึ้น
• นักศึกษาปริญญาโทรุ่น ปี 2535 ทุกคนช่วยพิสูจน์อักษร
• คุณกรุณา พริกใย คุณกานดา ยากี และคุณภารดี ศรีมนตรีช่วยพิมพ์ต้นฉบับ รวมทั้ง เจ้าหน้าที่อื่นๆ ของสถาบันฯ ที่มีส่วนในการจัดรูปเล่ม

สมทรง บุรุษพัฒน์
2 กุมภาพันธ์ 2536

พิมพ์ครั้งที่ 2

หนังสือวากยสัมพันธ์ที่จัดพิมพ์ครั้งที่ 1 ได้มีการนำไปใช้ประกอบการสอนวิชาด้าน วากยสัมพันธ์ที่สถาบันการศึกษาต่างๆ อย่างแพร่หลาย ทำให้ต้องมีการจัดพิมพ์เพิ่มเติมเป็นครั้งที่ 2 ในการพิมพ์ครั้งที่ 2 นี้ได้คงเนื้อหาไว้อย่างเดิมทุกประการ จะปรับเฉพาะคำศัพท์ภาษาศาสตร์ให้ตรง กับ ศัพท์ภาษาศาสตร์ ฉบับราชบัณฑิตยสถาน (2546) เช่น คำศัพท์เดิมว่า “ทฤษฎีแทกมีมิค” ก็จะ ปรับเป็น “ทฤษฎีโครงสร้างบ่งหน้าที่” เป็นต้น

ในการจัดพิมพ์ครั้งนี้ ผู้เขียนใคร่ขอขอบคุณบุคคลต่างๆ ดังปรากฏรายนามดังต่อไปนี้

• รองศาสตราจารย์ ดร.สุจริตลักษณ์ ดีผดุง ช่วยแก้ไขข้อผิดพลาดบางส่วนที่พบในหนังสือที่พิมพ์
• ผู้ช่วยศาสตราจารย์อภิญญา บัวสรวง และคณะกรรมการเผยแพร่งานวิชาการของสถาบันวิจัย ภาษาและวัฒนธรรมเอเชีย อนุมัติให้ทุนสนับสนุนการพิมพ์
• อาจารย์สมเกียรติ วัฒนาพงษากุล ให้ข้อมูลภาษาเขมร เพิ่มเติมในบทที่ 2
• อาจารย์เฉลิมเกียรติ มินา และนักศึกษาปริญญาเอกและปริญญาโทภาษาศาสตร์รุ่นปี พ.ศ.2547 ช่วยพิสูจน์อักษร
• คุณกานดา ยากี จัดรูปเล่มและดูแลการผลิต

สมทรง บุรุษพัฒน์
25 มีนาคม 2552