สารานุกรมกลุ่มชาติพันธุ์ในประเทศไทย : ดาระอาง (ปะหล่อง)

“ดาระอาง” ตามที่ผู้เขียนใช้ในงานนี้ หรือ “ดาระอั้ง” ที่เป็นชื่อเรียกที่นักวิชาการใช้ในการกล่าวถึงชนกลุ่มเดียวกันนี้ หรือ “ประหร่อง” ที่เป็นชื่อเรียกฝ่ายปกครองที่ใช้ในการกล่าวถึงชนกลุ่มเดียวกัน หรือ “ปะหล่อง” ที่เป็นชื่อเรียกที่คนไทย คนเมือง และคนเมียนมาร์ใช้เรียกชนกลุ่มนี้ จัดเป็นชนกลุ่มหลังๆ ที่เคลื่อนย้ายจากสหภาพเมียนมาร์เข้ามาในประเทศไทยเมื่อประมาณปี พ.ศ. 2525 กลุ่มแรกประมาณ 200 คน และได้ตั้งบ้านเรือนเป็นหลักแหล่งที่บ้านนอแล ตำบลม่อนปิ่น อำเภอฝาง จังหวัดเชียงใหม่ เมื่อปี พ.ศ. 2527 ทั้งนี้โดยผู้นำกลุ่มได้ขอพระบรมราชานุญาตจากพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เมื่อครั้งที่พระองค์ท่านเสด็จออกเยี่ยมโครงการหลวงตามพระราชดำริอ่างขางและราษฎรชาวไทยภูเขา ที่บ้านขอบดัง ตำบลม่อนปิ่น อำเภอฝาง จังหวัดเชียงใหม่ ชาวดาระอางที่บ้านนอแลเรียกตนเองว่า “ดาระอางแดง” ส่วนภาษาพูดก็เรียกว่า ภาษาดาระอาง (Dara-ang) ภาษาดาระอางอยู่ในตระกูลภาษาออสโตรเอเชียติก สายมอญ-เขมร และอยู่ในกลุ่มย่อยปะหล่อง-เรียง อยู่ในสหภาพเมียนมาร์ โดยเฉพาะในรัฐฉานและรัฐคะเร็นนี และอยู่ในสาธารณรัฐประชาชนจีน โดยเฉพาะในมณฑลยูนาน กลุ่มต่างๆ เหล่านี้มีชื่อเรียกตนเองและชื่อที่ผู้อื่นใช้เรียกกลุ่มชนเหล่านี้อีกมากมายหลายชื่อ ซึ่งยังต้องมีการศึกษาในรายละเอียดเรื่อง ชื่อเรียกและการแบ่งกลุ่มอีกมาก

คณะผู้เขียนรวบรวมข้อมูลเบื้องต้นจากเอกสารทั้งของนักวิชาการตะวันตกและนักวิชาการไทยได้จำนวนไม่มากนัก ที่มีการศึกษาไว้ตั้งแต่ และผลงานส่วนใหญ่ก็จะกล่าวอ้างถึงกลุ่มชาวปะหล่องทางตอนเหนือของรัฐฉานในสหภาพเมียนมาร์ ปี ค.ศ. 1924 ซึ่งเป็นคนละกลุ่มกับชาวดาระขางที่เข้ามาตั้งบ้านเรือนที่บ้านนอแล คณะผู้เขียนได้เก็บข้อมูลภาคสนามที่บ้าน นอแล ตำบลม่อนปิ่น อำนาจฝาง จังหวัดเชียงใหม่ และที่บ้านใหม่พัฒนาปางแดง (ปางแดงใน) ตำบลวังหลุก อำเภอเชียงดาว จังหวัดเชียงใหม่ เมื่อปลายปี พ.ศ. 2547 และในปี พ.ศ. 2548 ทั้งปี เพื่อพูดคุย เก็บรวบรวม สังเกตการณ์ และนำเสนอในรูป ของสารานุกรมฉบับนี้

คณะผู้เขียนขอขอบพระคุณ มหาวิทยาลัยมหิดลและสถาบันวิจัยภาษาและวัฒนธรรมเพื่อพัฒนาชนบท มหาวิทยาลัยมหิดล ที่ได้ให้การสนับสนุนทั้งงบประมาณและการจัดพิมพ์เผยแพร่ ขอขอบคุณสำนักงานเกษตรพื้นที่สูง กรมการเกษตร กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ที่ได้ให้ความอนุเคราะห์เรื่องที่พัก ขอขอบคุณคุณวินัย ทองพูล และครอบครัว รวมทั้งเจ้าหน้าที่โครงการหลวงตามพระราชดำริต่างขาง ที่ได้ให้ความอนุเคราะห์เรื่องการเดินทางในพื้นที่ ขอขอบคุณ ชาวดาระอางที่บ้านนอแลและบ้านปางแต่งใน ทุกท่านที่ให้ทั้งความเมตตาและข้อมูลต่างๆ ขอขอบคุณคุณประจวบ ทองคุ้ม ที่ช่วยในการเดินทาง ขอขอบคุณคุณสุมิต ประเสริฐ ที่ได้ช่วยในการบันทึกภาพบางส่วนและขอขอบคุณ คุณฉันทนา ที่ได้ช่วยในการบันทึกภาพและจัดทำต้นฉบับ รวมทั้งขอขอบคุณอาจารย์เฉลิมชัย ไชยชมภู ที่ช่วยในเรื่องคำเมือง และภาษาไทยใหญ่ ที่สำคัญที่สุดผู้เขียนขอขอบพระคุณ ศาสตราจารย์ ดร.ธีระพันธ์ ล.ทองคำ คณบดี คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ซึ่งเป็นผู้ที่ให้ความรู้และคำแนะนำในการศึกษากลุ่มชาวดาระอาง ที่บ้านนอแลแห่งนี้

คณะผู้เขียนหวังว่าสารานุกรมกลุ่มชาติพันธุ์ดาระอางฉบับนี้จะทำให้ผู้อ่านได้รู้จักเรื่องราวของชาวดาระอางมากขึ้น และเมื่อใดที่โอกาสอำนวยก็คงจะนำไปสู่การศึกษาเกี่ยวกับชาวปะหล่องกลุ่มอื่นๆในสหภาพเมียนมาร์ต่อไป

สุจริตลักษณ์ ดีผดุง และปิยนันท์ ทองคำชุม