สารานุกรมกลุ่มชาติพันธุ์ : กะเหรี่ยงสะกอ

กะเหรี่ยงเป็นกลุ่มชนชาติพันธุ์ที่อาศัยอยู่หนาแน่นในบริเวณภาคเหนือและตะวันตกของประเทศไทย และเป็นที่รู้จักกันในบริเวณนี้ ในนามว่า “ยาง” กะเหรี่ยงเป็นชาวเขาเผ่าหนึ่ง ที่อพยพมาจากพม่าและเข้ามาอยู่ในประเทศไทยมานานนับเป็นศตวรรษ อพยพมาก่อนชนชาวเขาเผ่าอื่น ๆ และมีจำนวนประชากรมากที่สุด กะเหรี่ยงที่พบในประเทศไทย แบ่งออกเป็นกลุ่มใหญ่ๆได้ 4 กลุ่มคือ กะเหรี่ยงสะกอ กะเหรี่ยงโป กะเหรี่ยงคะยาและกะเหรี่ยงตองสูและในช่วง 10 กว่าปีที่แล้วมา ได้มีกะเหรี่ยงกลุ่มใหม่มาจากพม่าและเข้ามาอยู่ในประเทศไทยด้วยเหตุผลทางการท่องเที่ยว กะเหรี่ยงกลุ่มนี้เป็นที่รู้จักกันอย่างกว้างขวางในนามว่า “กะเหรี่ยงคอยาว” หรือ “ปาดอง” และไม่นานมานี้ ก็ได้มีกะเหรี่ยงกลุ่มใหม่จากพม่าเข้ามาอยู่ในประเทศไทยด้วยเหตุผลเดียวกัน และเป็นที่รู้จักกันในนามว่า “กะเหรี่ยงหูยาว”หรือ “กะยอ”

การจัดทำสารานุกรมชาติพันธุ์กลุ่มกะเหรี่ยง ไม่สามารถเรียบเรียงเรื่องราวของกะเหรี่ยงทุกกลุ่มไว้ในเล่มเดียวกันได้หมด เพราะกะเหรี่ยงแต่ละกลุ่ม ต่างก็มีเรื่องราวที่เป็นเอกลักษณ์ประจำกลุ่ม ซึ่งควรที่จะได้กล่าวถึงในแง่มุมต่างๆอย่างมากมาย หนังสือสารานุกรมกลุ่มชาติพันธุ์เล่มนี้ จึงขอกล่าวถึงเฉพาะกะเหรี่ยงสะกอ เพราะเป็นกะเหรี่ยงกลุ่มที่ใหญ่ที่สุดในประเทศไทย เป็นกลุ่มที่มีการศึกษาค่อนข้างสูงกว่ากะเหรี่ยงกลุ่มอื่น มีการเดินทางไปอยู่ตามที่ต่างๆ จึงพบว่ากะเหรี่ยงสะกออาศัยกระจายอยู่ในหลายจังหวัดของประเทศไทย กะเหรี่ยงสะกอเป็นกลุ่มที่มีการปรับตัวให้เข้ากับคนเมืองมากที่สุดในบรรดากลุ่มกะเหรี่ยงด้วยกัน ดังนั้น หนังสือสารานุกรมกลุ่มชาติพันธุ์ฉบับนี้จึงบันทึกเรื่องราวที่เป็นลักษณะเฉพาะประจำกลุ่มไว้ เพื่อเป็นหลักฐานทางประวัติศาสตร์ ชาติพันธุ์ก่อนที่จะสูญหายไป และเพื่อเผยแพร่เรื่องราวของกลุ่มชนกลุ่มนี้ ให้เป็นที่รู้จักกันอย่างถูกต้องและกว้าง ขวางยิ่งขึ้น

เนื้อหาหลักของหนังสือสารานุกรมกลุ่มชาติพันธุ์ฉบับกะเหรี่ยงสะกอนี้ ได้เรียบเรียงมาจากผลงานวิจัยของผู้เขียนคนที่หนึ่ง ซึ่งได้ดำเนินงานวิจัยกลุ่มชนชาติพันธุ์กะเหรี่ยงสะกอมาตั้งแต่ปี พ.ศ.2517 ถึง พ.ศ. 2531 และเรื่องราวบางส่วนเป็นผลงานวิจัยของผู้เขียนคนที่สอง ซึ่งได้ดำเนินการวิจัยกลุ่มชนกลุ่มนี้ในระหว่างปี พ.ศ. 2532-2534 เนื้อหาอื่น ๆ ส่วนใหญ่จะเรียบเรียงจากผลงานวิจัยของสถาบันวิจัยชาวเขา จังหวัดเชียงใหม่ นอกจากเนื้อหาที่เป็นเรื่องราวเอกลักษณ์ของกะเหรี่ยงสะกอแล้ว ผู้เขียนยังได้รวบรวมบรรณานุกรมของกะเหรี่ยงทุกกลุ่ม เพื่อผู้ที่สนใจจะได้สืบค้นเรื่องราวของกลุ่มชนชาติพันธุ์กะเหรี่ยงเพิ่มเติมในรายละเอียด

คุณหญิงสุริยา รัตนกุล
สมทรง บุรุษพัฒน์
8 กันยายน 2538