สารานุกรมกลุ่มชาติพันธุ์ในประเทศไทย : ไทยใหญ่

ชาวไทยใหญ่มีชื่อเรียกหลายอย่างขึ้นอยู่กับยุคสมัยและกลุ่มชนต่างเผ่าพันธุ์ที่ ประดิษฐ์คำเรียกขึ้นมา แต่เรียกตนเองว่า กนโต หรือคนใด และเนื่องจากชาวไทยใหญ่ เป็นประชากรกลุ่มหนึ่งของประเทศไทย มีสำนึกร่วมในความเป็นชาติเดียวกัน อีกทั้งชื่อไทยใหญ่แม้จะไม่ใช่ชื่อที่คนโตเรียกตัวเองแต่ก็จัดว่าเป็นคำเรียกที่สามารถสื่อความหมาย และเกิดการรับรู้มากกว่าชื่ออื่น ๆ สารานุกรมฉบับนี้จึงได้ใช้ชื่อเรียกว่า ไทยใหญ่

ข้อมูลที่เรียบเรียงขึ้นนี้ ได้มาจากหลายส่วนประกอบกัน คือทั้งจากเอกสาร และจากงานภาคสนาม โดยเฉพาะงานภาคสนามเป็นการเก็บข้อมูลจากการสังเกตอย่างมีส่วนร่วม ขณะเดียวกันยังได้จากการสัมภาษณ์ ซักถามพูดคุยและร่วมใช้ชีวิตอยู่ใน หมู่บ้านของชาวไทยใหญ่ด้วย

นอกจากความหวังที่จะให้สารานุกรมไทยใหญ่เป็นหมายเหตุจุดเล็ก ๆ จุดหนึ่ง ในกระแสธารแห่งวัฒนธรรมไทยใหญ่ที่มีมายาวนานว่า ในราวปีที่จัดพิมพ์เอกสารเล่มนี้ ขึ้นมานั้น ได้มีเหตุการณ์ทางวัฒนธรรมต่าง ๆ เช่น เรื่องอาหารการกิน การแต่งกาย ที่อยู่อาศัย ประเพณีพิธีกรรม ฯลฯ เกิดขึ้นในชุมชนชาวไทยใหญ่ แม้วันข้างหน้าอาจจะ ไม่มีสิ่งต่าง ๆ เหล่านี้แล้วก็ตาม และยังหวังสืบเนื่องไปอีกว่า หากสารานุกรมเล่มนี้จะเป็น สะพานทอดโยงไปสู่ความเข้าใจถึง “ความต่างทางวัฒนธรรม” ที่ชาวไทยใหญ่ต่างจากกลุ่มวัฒนธรรมอื่น ๆ ว่าเป็นความต่างที่ช่วยแต้มเติมเสริมสร้างให้สังคมไทยมีความมั่งคั่ง ทางวัฒนธรรม และได้ภาคภูมิใจในความเป็นวัฒนธรรมของชาติร่วมกัน เพียงเท่านี้ก็จะเป็นที่สุดของความหวัง

ผู้เขียนขอกราบขอบพระคุณชาวไทยใหญ่ทุกท่านที่ได้สละเวลาบอกเล่าถ่ายทอดเรื่องราวต่าง ๆ สาธิตกิจกรรมให้ดู ให้ร่วมในพิธีกรรม และสอนให้รู้จักอ่านภาษาไทย ใหญ่ ขอบคุณสถาบันวิจัยภาษาฯ หน่วยงานที่สนับสนุนการวิจัยเกี่ยวกับกลุ่มชาติพันธุ์ และขอบพระคุณ ตร. ลักขณา ดาวรัตนหงษ์ หัวหน้าสำนักงานวิจัยของ สถาบันวิจัยภาษาฯ ที่ให้ทั้งค่าแนะนำการเก็บข้อมูล รวมถึงได้ตรวจทานต้นฉบับ ตลอดงาน ไว้ ณ โอกาสนี้

วีระพงศ์ มีสถาน